Chloroquine

Πότε χρησιμοποιείται η χλωροκίνη

Η ελονοσία προκαλείται από παράσιτα του γένους Plasmodium, τα οποία μεταδίδονται συνήθως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Όταν το παράσιτο εγκατασταθεί στα ερυθρά αιμοσφαίρια, μπορεί να προκαλέσει πυρετό, ρίγη, αναιμία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ταχεία επιδείνωση. Γι’ αυτό η απόφαση για θεραπεία βασίζεται στην έγκαιρη διάγνωση, στο είδος του πλασμωδίου, στη γεωγραφική περιοχή της έκθεσης και στη βαρύτητα της νόσου.

Η χλωροκίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θεραπεία ή προφύλαξη όταν είναι γνωστό ότι τα πλασμώδια της περιοχής είναι ευαίσθητα. Η αντοχή είναι εκτεταμένη σε πολλές ενδημικές περιοχές, ιδίως για το Plasmodium falciparum. Σε λοίμωξη από ανθεκτικό παράσιτο, η απλή αύξηση της δόσης χλωροκίνης δεν αποτελεί ασφαλή ή αποτελεσματική λύση· απαιτείται διαφορετικό κατάλληλο ανθελονοσιακό σχήμα.

Για λοιμώξεις από Plasmodium vivax ή Plasmodium ovale, η επιτυχής αντιμετώπιση του παρασίτου στο αίμα δεν εξαλείφει αναγκαστικά τις λανθάνουσες μορφές στο ήπαρ. Μπορεί επομένως να απαιτείται πρόσθετη θεραπεία κατά της υποτροπής, έπειτα από ειδικό έλεγχο, όπως για ανεπάρκεια G6PD όταν προβλέπεται πριμακίνη. Η χλωροκίνη δεν καλύπτει αυτόν τον ρόλο από μόνη της.

Σε ελληνικές πληροφορίες εγκεκριμένων σκευασμάτων φωσφορικής χλωροκίνης αναφέρονται επίσης η αμοιβαδική ηπατίτιδα ή το ηπατικό απόστημα και ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο ερυθηματώδης λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Αυτές δεν είναι ενδείξεις για αυτοθεραπεία ούτε σημαίνουν ότι η χλωροκίνη είναι η προτιμώμενη σύγχρονη επιλογή για κάθε τέτοιο νόσημα. Η ακριβής ένδειξη εξαρτάται από το εγκεκριμένο προϊόν και την κλινική εκτίμηση.

Πώς δρα και γιατί έχει σημασία η αντοχή

Μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια, το πλασμώδιο διασπά την αιμοσφαιρίνη και πρέπει να εξουδετερώνει τα τοξικά προϊόντα αυτής της διαδικασίας. Η χλωροκίνη συσσωρεύεται στο όξινο περιβάλλον των διαμερισμάτων του παρασίτου και παρεμποδίζει τη μετατροπή της τοξικής αίμης σε λιγότερο βλαβερή μορφή. Έτσι περιορίζεται η επιβίωση των ευαίσθητων αιματικών μορφών του.

Σε ανθεκτικά στελέχη, το παράσιτο μπορεί να μειώνει τη συγκέντρωση του φαρμάκου στο σημείο όπου χρειάζεται να δράσει. Αυτό εξηγεί γιατί ένα παλαιότερα αποτελεσματικό φάρμακο δεν είναι κατάλληλο για κάθε χώρα ή κάθε λοίμωξη. Κατά την επιλογή προφύλαξης, η τοπική αντοχή είναι πιο καθοριστική από την ευκολία ενός εβδομαδιαίου σχήματος.

Η ουσία απομακρύνεται αργά από τον οργανισμό και παραμένει για μεγάλο διάστημα σε ιστούς. Η παρατεταμένη παρουσία της δεν σημαίνει συνεχή προστασία από όλα τα παράσιτα, αλλά εξηγεί εν μέρει γιατί η συσσωρευτική έκθεση ενδιαφέρει ιδιαίτερα σε μακροχρόνια αγωγή και γιατί ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες χρειάζονται παρακολούθηση ακόμη και μετά τη διακοπή.

Περιεκτικότητες 250 mg και 500 mg: τι σημαίνουν στην πράξη

Οι ενδείξεις 250 mg και 500 mg περιγράφουν την περιεκτικότητα του συγκεκριμένου δισκίου, όχι κατ’ ανάγκη τη χλωροκίνη-βάση. Στις ελληνικές πληροφορίες προϊόντος του UNIKINON, ένα δισκίο με 250 mg φωσφορικής χλωροκίνης αντιστοιχεί σε 155 mg βάσης, ενώ ένα δισκίο με 500 mg άλατος αντιστοιχεί σε 310 mg βάσης. Σε έγγραφα προϊόντων άλλων αγορών οι στρογγυλοποιήσεις της ισοδυναμίας μπορεί να διαφέρουν. Οι οδηγίες που εκφράζονται σε mg βάσης δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτούσιες σε mg άλατος.

Στην ελληνική αγορά καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι περιεκτικότητες 250 mg και 500 mg φωσφορικής χλωροκίνης με την εμπορική ονομασία UNIKINON. Η καταχώριση μιας ονομασίας στην ελληνική αγορά δεν προσδιορίζει τον παρασκευαστή, τη συσκευασία ή τη διαθέσιμη παρτίδα του προϊόντος με την ονομασία καταλόγου Chloroquine. Για την αξιολόγηση ενός γενόσημου έχουν σημασία η ίδια δραστική ουσία, η σωστή περιεκτικότητα και η τεκμηριωμένη φαρμακευτική ισοδυναμία· τα έκδοχα και η εμφάνιση ενδέχεται να διαφέρουν. Για την ελληνική παρουσίαση υπάρχουν οι αναλυτικές πληροφορίες στο φύλλο οδηγιών χρήσης του UNIKINON που δημοσιεύει ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας.

Το θεραπευτικό σχήμα αλλάζει ουσιωδώς ανάλογα με τον σκοπό: η θεραπεία ευαίσθητης ελονοσίας ακολουθεί συγκεκριμένη βραχεία αλληλουχία δόσεων, ενώ η προφύλαξη στους κατάλληλους προορισμούς ακολουθεί εβδομαδιαίο πρόγραμμα. Για παράδειγμα, στην ελληνική περίληψη χαρακτηριστικών του UNIKINON αναφέρονται για ενήλικες 500 mg φωσφορικής χλωροκίνης μία φορά την εβδομάδα για προφύλαξη, με έναρξη πριν από την έκθεση και συνέχιση για τέσσερις εβδομάδες μετά την αποχώρηση. Δεν αποτελεί γενική σύσταση για κάθε ταξιδιώτη: προηγείται επιλογή προορισμού, έλεγχος αντοχής, ιατρική εκτίμηση και επιβεβαίωση της ακριβούς σύνθεσης.

Τα δισκία λαμβάνονται μετά το φαγητό με νερό, σύμφωνα με τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος. Ορισμένα ελληνικά δισκία 250 mg και 500 mg είναι σχεδιασμένα να διχοτομούνται, όχι όμως κάθε προϊόν ανεξαρτήτως μορφής. Παιδιατρικές δόσεις υπολογίζονται με βάση το σωματικό βάρος και δεν προκύπτουν από απλή μείωση της δόσης ενηλίκων. Αν παραλειφθεί δόση, χρειάζεται καθοδήγηση ανάλογα με το θεραπευτικό ή προφυλακτικό πρόγραμμα, χωρίς αυθαίρετο διπλασιασμό.

Καρδιακή, οφθαλμική και άλλη ασφάλεια

Η γνωστή υπερευαισθησία στη χλωροκίνη ή σε έκδοχο του συγκεκριμένου σκευάσματος αποτελεί αντένδειξη. Ο έλεγχος της σύνθεσης έχει σημασία και όταν αλλάζει η εμπορική παρουσίαση, επειδή τα έκδοχα δεν είναι υποχρεωτικά τα ίδια. Εμφάνιση πρηξίματος στο πρόσωπο ή στη γλώσσα, δυσκολίας στην αναπνοή ή εκτεταμένης κνίδωσης μετά τη λήψη απαιτεί επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση.

Ο σημαντικότερος άμεσος καρδιακός κίνδυνος είναι η παράταση του διαστήματος QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αρρυθμία. Η πιθανότητα αυξάνεται σε άτομα με προϋπάρχουσα καρδιακή νόσο, χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο, υψηλή έκθεση στο φάρμακο ή συγχορήγηση ουσιών με παρόμοια επίδραση. Αίσθημα παλμών, λιποθυμία ή ασυνήθιστη ζάλη στη διάρκεια της θεραπείας χρειάζονται άμεση εκτίμηση. Σε παρατεταμένη αγωγή έχει επίσης περιγραφεί σπάνια καρδιομυοπάθεια.

Η βλάβη στον αμφιβληστροειδή σχετίζεται κυρίως με τη δόση και τη συνολική διάρκεια έκθεσης. Δεν πρόκειται για απλή, προσωρινή θαμπάδα: ορισμένες αλλοιώσεις μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες. Πριν από μακροχρόνια θεραπεία απαιτείται οφθαλμολογική εκτίμηση και στη συνέχεια έλεγχος ανάλογα με τη διάρκεια, τη δόση, τη νεφρική λειτουργία και τον ατομικό κίνδυνο. Μεταβολές στην οπτική οξύτητα, στην αντίληψη των χρωμάτων ή στα οπτικά πεδία απαιτούν άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.

Η χλωροκίνη μπορεί να προκαλέσει σημαντική υπογλυκαιμία ακόμη και χωρίς λήψη αντιδιαβητικών φαρμάκων. Ιδρώτας, τρέμουλο, έντονη αδυναμία, σύγχυση ή απώλεια αισθήσεων δεν πρέπει να αποδίδονται αυτομάτως σε κόπωση από ταξίδι. Άλλες σοβαρές αλλά λιγότερο συχνές αντιδράσεις είναι σπασμοί, έντονες δερματικές αντιδράσεις, σημαντικές μεταβολές στη διάθεση ή στην αντίληψη και διαταραχές αιματολογικών δεικτών.

Η υπερδοσολογία αποτελεί ιατρικό επείγον, ιδιαίτερα για τα παιδιά, επειδή μπορούν να εμφανιστούν γρήγορα απειλητικές αρρυθμίες και νευρολογικά συμπτώματα. Σε υποψία λήψης μεγαλύτερης ποσότητας απαιτείται άμεση επείγουσα βοήθεια, χωρίς αναμονή για εμφάνιση συμπτωμάτων. Τα δισκία πρέπει να φυλάσσονται μακριά από παιδιά.

Αλληλεπιδράσεις που αλλάζουν την ασφάλεια ή τη δράση

Η συγχορήγηση με αμιωδαρόνη αντενδείκνυται στην ελληνική πληροφορία του UNIKINON λόγω κινδύνου αρρυθμιών, ενώ η αλοφαντρίνη επίσης δεν πρέπει να χορηγείται μαζί με χλωροκίνη. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με άλλα φάρμακα που παρατείνουν το QT, όπως ορισμένα αντιαρρυθμικά, αντιψυχωσικά, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και αντιμικροβιακά. Η επιλογή δεύτερου φαρμάκου δεν πρέπει να γίνεται χωρίς έλεγχο της πλήρους αγωγής, ακόμη κι αν πρόκειται για σύντομη θεραπεία.

Η χλωροκίνη μπορεί να επηρεάσει ή να επηρεαστεί από φάρμακα όπως η διγοξίνη, η κυκλοσπορίνη, η πραζικουαντέλη και ορισμένα αντιεπιληπτικά· η μεφλοκίνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σπασμών όταν συνδυάζεται με χλωροκίνη. Οι αλληλεπιδράσεις δεν έχουν όλες τον ίδιο μηχανισμό: άλλες μεταβάλλουν τη συγκέντρωση ενός φαρμάκου και άλλες προσθέτουν κοινή τοξικότητα.

Τα αντιόξινα με άλατα αλουμινίου, ασβεστίου ή μαγνησίου και τα προσροφητικά σκευάσματα μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της χλωροκίνης. Η ελληνική οδηγία χρήσης συνιστά απόσταση τουλάχιστον τεσσάρων ωρών από αυτά. Η κατανάλωση αλκοόλ χρειάζεται συζήτηση με τον ιατρό, ιδιαίτερα αν υπάρχει ηπατική νόσος ή πορφυρία, καθώς μπορεί να επιδεινωθούν προβλήματα ανοχής ή υποκείμενης νόσου.

Για ταξιδιώτες που προγραμματίζουν εμβολιασμό κατά της λύσσας πριν από πιθανή έκθεση, η χλωροκίνη μπορεί να μειώσει την αντισωματική απόκριση στο εμβόλιο. Ο προγραμματισμός του εμβολιασμού και της ανθελονοσιακής προφύλαξης πρέπει επομένως να συντονίζεται εγκαίρως με ιατρό ταξιδιωτικής ιατρικής. Αν υπάρξει δάγκωμα ή άλλη πιθανή έκθεση στη λύσσα, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση· η αναγκαία μετεκθεσιακή αντιμετώπιση δεν πρέπει να καθυστερεί.

Πότε απαιτείται ιδιαίτερη ιατρική αξιολόγηση

Η εγκυμοσύνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια έγκυος μπορεί να μείνει χωρίς προστασία από την ελονοσία, η οποία μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τη μητέρα και το έμβρυο. Η κατάλληλη προφύλαξη ή θεραπεία επιλέγεται από ιατρό σύμφωνα με τον προορισμό και τη σχέση οφέλους–κινδύνου. Κατά τον θηλασμό, η μικρή ποσότητα χλωροκίνης που μπορεί να περάσει στο γάλα δεν προστατεύει επαρκώς το βρέφος από ελονοσία.

Σε παιδιά, η σωστή δόση και η καταλληλότητα της μορφής είναι ιδιαίτερα σημαντικές λόγω του μικρού περιθωρίου σφάλματος. Σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε νεφρική και ηπατική δυσλειτουργία, η αποβολή και η ανοχή του φαρμάκου μπορεί να επηρεαστούν, οπότε χρειάζονται προσεκτικότερη εκτίμηση και παρακολούθηση. Ιστορικό επιληπτικών κρίσεων, μυασθένειας, ψωρίασης, πορφυρίας ή ανεπάρκειας G6PD πρέπει να δηλώνεται πριν από την έναρξη.

Εάν η χλωροκίνη χορηγείται για χρόνια αυτοάνοση πάθηση, η συστηματική εκτίμηση κινδύνου είναι διαφορετική από εκείνη μιας βραχείας ανθελονοσιακής αγωγής. Μπορεί να απαιτούνται έλεγχος όρασης και, ανάλογα με τον ασθενή, αιματολογικές, ηπατικές ή καρδιολογικές εξετάσεις. Θολή όραση ή ζάλη αποτελεί επίσης λόγο αποφυγής οδήγησης και χειρισμού μηχανημάτων έως ότου αξιολογηθεί.

Τι να αναμένεται και πότε χρειάζεται βοήθεια

Η αποτελεσματική προφύλαξη δεν προσφέρει απόλυτη προστασία. Η χρήση εντομοαπωθητικών, η κατάλληλη ένδυση και η αποφυγή τσιμπημάτων παραμένουν αναγκαία. Πυρετός κατά τη διάρκεια ταξιδιού σε ενδημική περιοχή ή μετά την επιστροφή απαιτεί άμεσο έλεγχο για ελονοσία, ακόμη και αν τηρήθηκε το πρόγραμμα. Η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να είναι πιο επικίνδυνη από τις αρχικές ενοχλήσεις.

Ναυτία, κοιλιακή δυσφορία, πονοκέφαλος ή κνησμός είναι δυνατόν να εμφανιστούν χωρίς να σημαίνουν πάντοτε σοβαρή τοξικότητα. Αντίθετα, λιποθυμία, έντονες ταχυπαλμίες, νέα διαταραχή της όρασης, σοβαρό εξάνθημα, σπασμοί ή έντονη σύγχυση χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Η επίμονη επιδείνωση της κατάστασης κατά τη θεραπεία ελονοσίας μπορεί να υποδηλώνει ανθεκτικό παράσιτο, λανθασμένη διάγνωση ή επιπλοκή και δεν αντιμετωπίζεται με αυτοσχέδια τροποποίηση της δόσης.

Η διάρκεια φύλαξης και οι ειδικές συνθήκες ακολουθούν τη συσκευασία. Για το ελληνικό UNIKINON οι οδηγίες αναφέρουν θερμοκρασία μικρότερη των 25°C και φύλαξη στον αρχικό περιέκτη για προστασία από φως και υγρασία. Οι οδηγίες άλλης εμπορικής παρουσίασης πρέπει να ελέγχονται ξεχωριστά.

Διαθεσιμότητα, παραγγελία και τιμή του Chloroquine

Το Chloroquine περιλαμβάνει στον παρόντα κατάλογο περιεκτικότητες 250 mg και 500 mg. Η δυνατότητα για αγορά Chloroquine διαδικτυακά εξαρτάται από την επιβεβαίωση της συγκεκριμένης παρουσίασης, τη διαθεσιμότητα κατά την επεξεργασία του αιτήματος και τον προβλεπόμενο φαρμακευτικό έλεγχο. Η αναγραφή των δύο περιεκτικοτήτων δεν αποτελεί διαβεβαίωση ότι κάθε συσκευασία βρίσκεται σε απόθεμα.

Η χλωροκίνη είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο. Δεν διατίθεται χωρίς συνταγή: απαιτείται έγκυρη ιατρική συνταγή και έλεγχός της πριν από τη χορήγηση, μαζί με επιβεβαίωση της ακριβούς περιεκτικότητας και του άλατος. Τυχόν υποβολή στοιχείων online δεν υποκαθιστά τη συνταγή ούτε την ιατρική αξιολόγηση της καταλληλότητας του φαρμάκου.

Η τιμή εξαρτάται από τη συγκεκριμένη παρουσίαση και επιβεβαιώνεται στο πλαίσιο της διαδικασίας παραγγελίας· δεν παρατίθεται μη επαληθευμένο ποσό. Οι πληροφορίες για την παράδοση παρουσιάζονται στο ειδικό πλαίσιο στην αρχή της σελίδας, ενώ τα στοιχεία του αιτήματος πρέπει να επιβεβαιωθούν πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας.